واژهشناسی و مفهوم کلیدی (k'an)
کان(k'an) به معنی «یک گودال» است که معنای «سقوط» نیز از آن برداشت میشود. ایدهنگار آن از دو بخش تشکیل شده: سمت چپ، نماد «زمین»، و سمت راست، تصویر «سقوط فردی درون یک گودال» است. البته این گودال بیانتها نیست و انتهای آن دیده میشود.
گودال، سقوط و دو سهخطی آب در کنار یکدیگر مسیری پرفرازونشیب و شاید پرمخاطره را نشان میدهد. اگر فرد بتواند سهخطی آب را به درستی زندگی کند، یعنی صادق و متعادل بماند، درسهای لازم را دریافت کرده و با موفقیت از آن عبور خواهد کرد.
ساختارشناسی: آب (☵) در پایین، آب (☵) در بالا
ساختار سهخطی آب، یک خط ینگ در میان دو خط یین است؛ یعنی روشنایی در تاریکی محصور شده است. این تصویر، همانند حرکت یک رودخانه بر روی زمین است. رودخانه با وجود تمام سختیها و فرازونشیبها در مسیر رسیدن به دریا، صادق، وفادار و قدرتمند به راه خود ادامه میدهد و از چالشها میگذرد.
آب در پایین و بالا نشان میدهد که این جریان پرتکاپو هم در درون و هم در بیرون جاری است: ذهن فرد به حرکت درآمده و جریانی از افکار و احساسات را تجربه میکند، و اتفاقات بیرونی هم مانند این وضعیت درونی، پُر از تکاپو و فرازونشیب هستند. در چنین شرایطی فرآیند یادگیری و پرورش ذهن با سرعت زیادی پیش میرود.
کلید نگاه درست به این وضعیت و حفظ تعادل مشاهده و یادآوری این حقیقت است که آنچه در بیرون تجربه میشود، ریشه در ذهن خود فرد دارد.
ویژگیهای روانی-عملکردی:
در حالت هماهنگ، خط ینگ میانی در سهخطی آب، بینش درست، ایمان قلبی و قدرت درونی را نشان میدهد که فروتن، منعطف، خدمتگزار و بدون نیاز به شناخته شدن ــ به صورت دو یین در دو طرف ینگ میانی ــ به مسیر خود ادامه میدهد. اینگونه فرد میتواند در میان سختیها صادقانه استقامت ورزد، با وجود دشواریها حال خوبی داشته باشد، تحت تأثیر شرایط بیرونی پریشان نشود و رشد و پیشرفت را تجربه کند.
در حالت ناهماهنگ، بینش و آگاهی فرد در میان جریان افکار و احساسات تاریک به دام افتاده است. چنین فردی یا ضعیف و وابسته است یا سرسخت و مغرور:
کسی که ضعیف و وابسته است چشم به بیرون دارد، شرایط او را نامتعادل میکند و بدون اینکه راه به جایی داشته باشد، به سختیهای پیدرپی دچار میشود.
از طرف دیگر، کسی که سرسخت و مغرور است، سعی میکند با فشار آوردن و زور زدن راه پیش رود و خود را به رنج بیشتر میاندازد؛ در حالی که آرام و صبور بودن برایش بهتر بود.
سیر معنایی:
فشار زیاد جریان خروشان و طغیانگر رودخانه و نیروی زیاد درونی در ۲۸، فرد را به تکاپو انداخته و او را در مسیر پر فرازونشیب کنونی پیش میبرد که میتواند ذهن او را به خوبی پرورش دهد.
گفتارهای شش خطی 29